دوشنبه , ۱ مرداد ۱۳۹۷
جدید
خانه » فراتر از کتاب » تار عنکبوت » گیرنده ی مکانیکی ماهیچه

گیرنده ی مکانیکی ماهیچه

 

صفحه اندام وتری گلژی که در سایت ویکی پدیا ایجاد کردم:

اندام وتری گلژی (به انگلیسی: Golgi tendon organ) گیرنده هایی هستند که حاوی کپسول بوده و در وتر (تاندون)عضلات وجود دارند.اندامهای وتری گلژی همانند گیرنده های دوک عضلانی به عنوان گیرنده های کششی عضلات محسوب می شوند.فیبر عصبی اندام وتری گلژی از نوع Ib است.این فیبر عصبی قطور بوده ولی نسبت به Ia (فیبر عصبی پایانه اولیه دوک عضلانی)اندکی کوچکتر است.به طور متوسط ۱۰ تا ۱۵ فیبر عضلانی معمولا به طور سری(In series) به هر اندام وتری گلژی متصل شده اند.

اندامهای وتری گلژی نوع خاصی از گیرنده های مکانیکی هستند که در عضلات مخطط،بیشتر به تغییر قوام یا تون عضلانی[۲] حساس هستند و این تغییرات را به دستگاه عصبی مرکزی گزارش می دهند.اطلاعات حاصل از این گیرنده ها بیشتر به نخاع، مخچه و قشر مغز جهت کنترل بیشتر و دقیق تر اعمال حرکتی انتقال می یابد.

فهرست مندرجات

۱ نقش اندامهای وتری گلژی
۲ رفلکس کششی معکوس یا مهار اتوژنیک
۳ رابطه انقباض و کشش عضلانی با تحریک اندام وتری گلژی
۴ پانویس
۵ منابع 

download (7)

نقش اندامهای وتری گلژی
این گیرنده ها بیشتر به افزایش قوام و تانسیون عضلانی واکنش نشان می دهند و به شدت تحریک می شوند.تحریک اندامهای وتری گلژی(GTO) در پی افزایش تانسیون عضله،باعث تحریک فیبرهای حسی گروه Ib می گردند و زمانی که این تحریکات به میزان بالایی شدت یابد،از تانسیون بیشتر عضلات جلوگیری می کنند.در واقع عضله ای که میزان تانسیون آن افزایش یافته است،در نخاع مهار می گردد.این فرآیند که باعث مهار همان عضله می شود،جهت محافظت و جلوگیری از آسیب عضلانی ضروری است.

 رفلکس کششی معکوس یا مهار اتوژنیک

تحریک گیرنده های وتری گلژی که باعث ایجاد جریان عصبی در فیبرهای حسی Ib می گردد،در جهت مهار همان عضله وارد عمل می شود که این حالت عکس رفلکس کششی به علت تحریک Ia از دوک عضلانی است;به همین دلیل به اثر تحریک Ib رفلکس کششی معکوس یا مهار اتوژنیک می گویند.

در مهار اتوژنیک،نورون های واسطه ای[۴] در نخاع جهت مهار نورون های حرکتی همان عضله و تحریک نورون های حرکتی عضلات مقابل نقش دارند.

 رابطه انقباض و کشش عضلانی با تحریک اندام وتری گلژی

-انقباض عضله.هنگامی که انقباض عضلانی به کاهش طول می انجامد،بخش وتری یا تاندونی عضله کشیده می شود که باعث تحریک بیشتر اندام های وتری گلژی شده و متناسب با کشش ایجاد شده،پیام های زیادی از طریق فیبرهای حسی Ib به نخاع ارسال می گردد.نتیجه ارسال این پیام ها به دستگاه عصبی به خصوص در زمان هایی که تانسیون عضله به میزان زیادی افزایش می یابد،مهار عضله مربوطه جهت جلوگیری از آسیب خواهد بود.

-کشش عضله.اگر کشش عضلانی به صورت آرام و نگه داشته شده اعمال گردد،حساسیت اندام وتری گلژی نسبت به گیرنده های دوک عضلانی بیشتر بوده و با تحریک زیاد Ib،عضله تحت کشش مهار می گردد.بدین ترتیب،عضله مربوطه می تواند تحت کشش بیشتری نیز قرار گیرد.

 

 

دوک عضلانی (به انگلیسی: Muscle spindle) بخشی در داخل عضله اسکلتی است که حاوی کپسولی از بافت همبند بوده و هر یک از آنها در ساختمان خود حاوی دو الی ده فیبر عضلانی کوچک و نازک هستند.به فیبرهای خارج دوک عضلانی،فیبرهای خارج دوکی[۱] گفته می شود و فیبرهای دوک عضلانی را،فیبرهای داخل دوکی[۲] می گویند.تعداد دوک های عضلانی در انواع عضلات بدن متفاوت است.در برخی از عضلات ممکن است تعداد آنها به چند صد عدد برسد.طول دوک های عضلانی کم بوده(مثلا یک سانتی متر یا کمتر)،بنابراین فیبرهای دوک عضلانی برخلاف فیبرهای عضله اسکلتی(فیبرهای خارج دوکی)کوچک هستند.هر دوک عضلانی در دو ناحیه انتهایی نوک تیز بوده و به اپی میوزیوم فیبرهای خارج دوکی (عضله اسکلتی)اتصال دارند.

دوک های عضلانی که در داخل عضله پخش می شوند،پیام هایی را به دستگاه عصبی انتقال می دهند که مربوط به تغییرات طول عضله و میزان سرعت این تغییرات است.هر دوک عضلانی همانند اندام وتری گلژی[۳] حاوی گیرنده های کششی عضلانی هستند که فیبرهای حسی آنها نقش مهمی در عمل کنترل حرکتی دارند.

فهرست مندرجات

۱ انواع فیبرهای دوک عضلانی
۲ عصب دهی حسی در دوک عضلانی
۳ عصب دهی حرکتی در دوک عضلانی
۴ نقش دوک عضلانی در کنترل حرکت
۵ بازتاب یا انعکاس کششی(رفلکس کششی)
۶ پانویس
۷ منابع
۸ پیوند به بیرون 

انواع فیبرهای دوک عضلانی

دو نوع اصلی فیبر داخل دوکی وجود دارد:

فیبرهای با هسته های کیسه ای[۴].هسته ها در نوع فیبرهای کیسه ای،در قسمت استوایی فیبر قرار می گیرند.این فیبرها خود شامل دو نوع Bag1 و Bag2 هستند.تعداد آنها معمولا دو عدد است.طول آنها، ۷ الی ۸ میلی متر بوده و قطری معادل ۲۵ میکرون دارند.
فیبرهای با هسته های زنجیری[۵].هسته ها در این گروه،در امتداد طولی فیبر عضلانی قرار می گیرند.طول و قطر کمتری دارند و تعداد آنها معمولا پنج عدد است.طول فیبرهای داخل دوکی با هسته های زنجیری، ۳ الی ۴ میلی متر بوده و ۱۰ تا ۱۲ میکرون قطر دارند.

عصب دهی حسی در دوک عضلانی

دو نوع عصب گیری حسی در فیبرهای دوک عضلانی تعریف می شود که عبارتند از:

پایانه اولیه[۶].این پایانه ها دارای فیبر عصبی قطور Ia بوده که سرعت جریان عصبی آن برابر با ۷۰ الی ۱۲۰ متر در ثانیه است.قطر این فیبرها به طور متوسط ۱۷ میکرون است.
پایانه ثانویه[۷].فیبر عصبی این گروه، نوع II بوده که نسبت به نوع Ia دارای قطر و سرعت کمتری هستند.قطر متوسطی معادل ۸ میکرون دارند.
پایانه های اولیه در قسمت میانی هر دو نوع فیبر دوک عضلانی(فیبرهای با هسته های کیسه ای و زنجیری) دیده می شوند و چون به شکل حلقوی مارپیچی[۸] هستند به این نام خوانده می شوند.پایانه های ثانویه بیشتر فیبرهای دوک عضلانی نوع کیسه ای دو(Bag2) و گروه با هسته های زنجیری را عصب دهی می کنند و محل پایانه های ثانویه نسبت به پایانه های اولیه عمدتا در یک طرف و گاهی در دوطرف آنها است(یعنی بیشتر یک فیبر حسی عصبی ولی گاهی دو فیبر عصبی وجود دارد).پایانه های ثانویه همانند نوع اولیه به دور فیبر داخل دوکی می پیچند ولی چون گاهی به شکل گل افشان[۹] هستند به این نام نیز خوانده می شوند.

عصب دهی حرکتی در دوک عضلانی

عضلات اسکلتی از طریق دو دسته نورون حرکتی عصب دهی می شوند که عبارتنداز:

نورون های حرکتی آلفا.این نورون ها به فیبرهای خارج دوکی یا اکسترافیوزال عصب رسانی می کنند.
نورون های حرکتی گاما.این نورون ها فیبرهای داخل دوکی یا اینترافیوزال را عصب دهی می کنند که خود شامل دو نوع نورون حرکتی گاما هستند:

۱-نورون حرکتی گامای دینامیک(Dynamic gamma motor neuron).فیبرهای داخل دوکی نوع کیسه ای یک(Bag1)،توسط این نورون ها عصب دهی می شوند و درنتیجه منجر به تحریک پایانه های اولیه دارای فیبرهای حسی Ia می گردند.

۲-نورون حرکتی گامای استاتیک(Static gamma motor neuron).فیبرهای داخل دوکی نوع کیسه ای دو(Bag2) و زنجیری(Chain)،بیشتر ازطریق گامای استاتیک عصب رسانی می شوند که تحریک پایانه های ثانویه دوک عضلانی را به همراه دارد و درنتیجه فیبرهای حسی گروه II تحریک می شوند.

نقش دوک عضلانی در کنترل حرکت

 

عوامل مختلفی در کنترل حرکتی مشارکت می کنند.گیرنده های دوک عضلانی یکی از عواملی هستند که در فرآیند کنترل حرکت نقش دارند.این گیرنده ها همانند اندام های وتری گلژی به صورت ناخودآگاه در امر کنترل عضلات اسکلتی دخالت می کنند.پیام های حاصل از این گیرنده ها به عنوان گیرنده های عضلانی به نخاع، مخچه،قشر مغز و سایر قسمت های دستگاه عصبی جهت کنترل حرکتی منتقل می شود.فیبرهای داخل دوک عضلانی در قسمت مرکزی که هسته ها قرار می گیرند،معمولا فاقد اجزای انقباضی اکتین و میوزین هستند.بخش انقباضی عموما در دو انتهای فیبرهای داخل دوکی وجود دارد.انقباض فیبرهای داخل دوکی از دو ناحیه انتهایی باعث کشیده شدن بخش مرکزی و درنتیجه تحریک پایانه های اولیه و ثانویه می گردد.

گیرنده های دوک عضلانی(پایانه های اولیه و ثانویه)به تغییر طول عضلانی و همچنین سرعت تغییرات طول عضله پاسخ می دهند.پیام های حاصله از طریق فیبرهای Ia و II به نخاع و بخش های دیگر دستگاه عصبی مرکزی(CNS) منتقل می گردد.پاسخ گیرنده های دوک عضلانی به دو صورت انجام می شود:

-پاسخ پویا یا فازیک[۱۰].
-پاسخ ثابت یا تونیک[۱۱].

گاما موتور نورون های دینامیک در تحریک پایانه های اولیه و درنتیجه فیبرهای قطور Ia نقش دارند،درحالیکه گاما موتور نورون های استاتیک باعث پاسخ پایانه های ثانویه و درنتیجه فیبرهای نوع II می گردند.در کشش های سریع دوک عضلانی،با تحریک بیشتر Ia به پاسخ فازیک می انجامد.پاسخ فازیک از طریق نورون حرکتی آلفا نسبت به پیام های سریع و تند Ia به عضله مربوطه جهت انقباض ایجاد می گردد.اما زمانیکه بدن وضعیت ثابتی داشته باشد،حساسیت و تحریک پایانه های ثانویه بیشتر بوده و پاسخ تونیک را به دنبال دارد.پایانه های ثانویه بوسیله گاما موتور نورون های استاتیک تحریک می شوند.
بازتاب یا انعکاس کششی(رفلکس کششی)
به پاسخ های فازیک و تونیک دوک عضلانی،بازتاب های کششی (Stretch reflex) یا میوتاتیک می گویند.پاسخ های فازیک و تونیک دوک عضلانی به ترتیب باعث رفلکس کششی پویا(دینامیک) و رفلکس کششی ثابت(استاتیک) می گردند.همچنین رفلکس زانو[۱۲] و کلونوس[۱۳] که به علت کشش های ناحیه دوک عضلانی و تحریک گیرنده های آن ایجاد می شوند به عنوان یک رفلکس کششی محسوب می گردند.در بازتاب زانو که Knee jerk نامیده می شود،Ia به میزان بالایی تحریک می شود که باعث بالا آمدن ساق پا می گردد و درنتیجه یک رفلکس کششی پویا ایجاد می شود.رفلکس کششی باعث تحریک یک عضله و مهار عضله مقابل(از طریق یک نورون واسطه ای در نخاع) می گردد که به آن مهار متقابل(Reciprocal inhibition)می گویند.رفلکس کششی معکوس که از طریق اندام وتری گلژی و فیبرهای حسی Ib ایجاد می شود،چون برخلاف رفلکس کششی از انقباض همان عضله جلوگیری می کند تحت عنوان رفلکس کششی معکوس یاد می شود.به مهار عضله مربوطه در رفلکس کششی معکوس،مهار اتوژنیک(Autogenic inhibition) می گویند.در رفلکس کششی معکوس، برخلاف رفلکس زانو عضله مقابل تحریک می شود.

درباره‌ دکتر فرزانه

دکترای زیست شناسی

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*