چهارشنبه , ۵ اردیبهشت ۱۳۹۷
جدید
خانه » کلاس زیست شناسی » کنکور » مفهوم میوز و میتوز

مفهوم میوز و میتوز

مفهوم میوز و میتوز

با توجه به چرخه های دیپلوئیدی , هاپلوئیدی و تناوب نسل پی می بریم که فقط در جانوران از میوز گامت به وجود می آید. در قارج ها و گیاهان از میتوز گامت به وجود می آید و از میوز هاگ بدست می آید.

* در تقسیم میتوز تعداد کروموزوم های سلول مادر و سلول های دختر برابر است. زیرا در آنافاز میتوز کروماتید های خواهری از هم جدا می شوند. ولی در میوز تعداد کروموزوم ها به نصف کاهش می یابد. به قسمی که در آنافاز میوز I  کروموزوم های همولوگ از هم جدا می شوند و در آنافاز میوز II  کروماتید های خواهری از هم جدا می شوند.

* در میتوز به ازای یک بار همانند سازی کروموزوم ها ( مرحله ی  S  چر خه ی سلولی) یک بار تقسیم سیتوپلاسمی (سیتوکینز) رخ می دهد. ولی در میوز به ازای یک بار همانند سازی کروموزومها دو بار سیتوکینز انجام میشود که همین امر باعث کاهش تعداد کروموزوم های سلول حاصل از تقسیم از  ۲n به n میشود. و باز هم به همین علت در میتوز فقط دو سلول دختر به وجود می آید ولی در میوز چهار سلول دختر به وجود می آید.

*سلول هایی که حاصل از از میتوزند محتوای ژنتیکی یکسانی دارند ولی سلول های حاصل از میوز I محتوای ژنتیکی یکسانی ندارند. البته سلول های حاصل از میوز II دو به دو محتوای ژنتیکی یکسانی دارند( میوز II تقریبا همان مکانیسم میتوز را اجرا می کند البته بدون سنتز کروموزوم ها!)

مفهوم n کروموزومی

تولید مثل جنسی در جانداران سه ویژگی دارد:

۱) ماده ی وراثتی سلول تخم توسط دو گامت تا مین میشود.

۲) هر گامت نیمی از مادهی وراثتی والد سازنده را در بر دارد و نیمی از ماده ی وراثتی فرزند را تامین میکند.

۳) هر گامت از تمامی ژن ها دارد و از هیچ ژنی دو تا ندارد.

هر سلول سوماتیک ( پیکری) انسان ۴۶  کروموزوم دارد که هم قد و هم سایز هستند. هر کدام ازین جفت ها کروموزوم های همولوگ نامیده می شوند. کروموزوم های همولوگ نه تنها هم قدند بلکه ژن هایشان هم یکسان است و این ژن ها در یک مکان نسبت به هم قرار دارند. به خاطر داشته باشید که در همولوگ ها ژن ها مشابه هستند ولی لزوما الل هایشان مشابه نیستند.

هر گونه در حالت عادی تعداد مشخصی کروموزوم دارد که این تعداد معمولا برابر با عدد دیپلوئید ۲n آن گونه است. سلول های جانداران هر گونه یا n کروموزوم دارد یا ۲n کروموزوم یا ۳n … مثلا در انسان با عدد کروموزومی ۲n=46 سلول هایی با ۲۳ , ۴۶ ,۶۹ و ۹۲  کروموزوم طبیعی است ولی سلولی با ۵۰ کروموزوم در انسان غیر طبیعی است. در هر سلول تعداد کروموزوم ها باید مضارب صحیح از عدد هاپلوئید (n ) گونه ای که به آن تعلق دارد , باشد.

n کروموزومی محتوای وراثتی گامت هر گونه است که از همه ی ژن ها دارد و از هیچ ژنی دو تا ندارد.

مثلا فرض کنید آلبوم کامل کاست های ابی ۳۱ کاست داره. پس اگر شما به مغازه که فقط آلبوم کامل خواننده ها رو می فروشه برید تعداد کا ست هایی که او از ابی داره حتما مضربی از ۳۱ است ولی مثلا اگر آلبوم کامل شجریان ۳۲ کاسته باشه تعداد کاست هایی که از شجریان در اون مغازه پیدا می کنید مضرب صحیحی از ۳۲ است.

چرا قاطر نازاست؟ چون n پدریش ( n=32) با n مادریش (n=31) جفت نمی شود این مشکل در هنگام گامتوژنز رخ می نماید.

عدد n از ویژگی های گونه است و با مکانیسم میتوز و میوز این عدد ثابت می ماند.

ولی این عدد n ممکنه برای بعضی از گونه های مختلف یکی باشه مثلا سیب زمینی , آلو و شامپانزه هر سه ۲n=48 هستند ولی نمیشه گفت این ها نژاد هایی از یک گونه هستند چون مسلما ژن های آنها با هم متفاوت است و کروموزوم ها خم از لحاظ محتوای ژنتیکی , ریخت و اندازه با هم متفاوتند. همانطور که دو خواننده هر دو میتواند ۱۲ کاست داشته باشند. ( برنج و ملخ هم هر دو n=12 هستند)

از همین مطلب هم میشود یه نتیجه ی اخلاقی گرفت. چون سیاه پوستها و سفید پوستها می توانند با هم ازدواج کنند و فرزند زیستای زایا به دنیا بیاورند و ۲n آنها هم یکسان است پس نژاد هایی از دو گونه هستند و از ینجا معلوم میشه که هیچ برتری بر هم ندارند

همانطور که گفتم در سلول هاپلوئید از هر کروموزوم تنها یک نمونه وجود دارد و هیچ جفت کروموزوم همولوگی در مجموعه ی کروموزوم های این سلول وجود ندارد. در سلول دیپلوئید از هر کروموزوم دو تا وجود دارد که دو به دو همتا( همولوگ) هستند. پس در سلول هاپلوئید برای هر ژن یک الل وجود دارد ولی در سلول دیپلوئید برای هر ژن دو الل وجود دارد.

مثال) سلول تری پلوئیدی که ۱۲ کروموزوم دارد, دارای …. دسته کروموزوم است که کروموزوم های هر دسته …. هستند. (کنکور سراسری ۷۴)

۱) سه , همولوگ

۲) سه , غیر همو لوگ

۳) چهار , همولوگ

۴) چهار , غیر همولوگ

چوت در صورت سوال آورده شده که سلول تری پلوئید است واضح است که بدون دونستن تعداد کروموزوم ها هم می تونیم با اطمینان کامل بگیم سلول سه دسته کروموزوم دارد. و کروموزوم های هر دسته هم با هم غیر همولوگند. توجه کنید که در صورت سوال n پرسیده نشده و تعداد n ها که همان تعداد دسته هاست پرسیده شده.

حالا چند تا سوال کنکور رو برای تمرین بیشتر این پایین می ارم:

*بهترین تعریف ژن کدام است؟ (کنکور ۶۴)

۱) قسمتی از ملکول DNA که چند صفت را کنترل می کند.

۲) قسمتی از کروموزوم که در آن کراسینگ اور زیادی صورت می گیرد.

۳) قسمتی از کروموزوم که در آن نوترکیبی زیادی صورت می گیرد.

۴) قسمتی از یک ملکول DNA که صفت خاصی را کنترل می کند.

 (بر اساس نظریه کروموزومی وراثت ژن ها واحد های مادی هستند که بر روی کروموزوم ها قرار دارند.)

*کدام یک از تعاریف زیربه طور صحیح مفهوم ژن های الل را نشان میدهد؟ (کنکور۷۰)

۱) ژن هایی که اثرشان با هم ظاهر می شود.

 ۲) ژن های پیوسته روی یک کروموزوم که اثر مشابه دارند.

۳)  ژن های پیوسته روی یک کرومزوم که غالب یا مغلوبند.

۴) ژن های هم ردیف که بر روی دو کروموزوم همولوگ واقعند.

*در سلول های پیکری مگس سرکه ماده تری پلوئید, n برابر چند کروموزوم است؟ (کنکور ۷۶ )

*مگس سرکه ۲n=8 است

۱) سه همولوگ

۲) سه غیر همولوگ

۳) چهار همولوگ

۴) چهار غیر همولوگ

* در سلول های … کروموزوم ها سه تا سه تا با هم همولوگ هستند.

۱) هاپلوئید

۲) دیپلوئید

۳) تریپلوئید

۴) هگزاپلوئید

*به ترتیب اسپرم کبوتر و تخمک ملخ جند سری کروموزوم دارند؟

۱)۲-۲      ۲)۲-۱     ۳)۱-۲     ۴)۱-۱

در چر خه ی زندگی هاپلوئیدی تولید گامت حاصل تقسیم….. بوده و سلول زیگوت …. دیپلوئید است.

۱) میتوز- تنها سلول    ۲) میوز- تنها سلول   ۳ ) میتوز- اولین سلول                     ۴) میوز- اولین سلول

* تفکیک دو ژن الل در کدام مرحله صورت می گیرد؟ (سراسری ۶۹)

۱) اواسط آنافاز دو     ۲) اواخر پروفاز میوز یک     ۳) اوایل آنافاز دو    ۴) آنافاز میوز یک

* میتوز و میوز به ترتیب در کدام سلول ها انجام میگیرد؟ (سراسری ۷۲ )

۱) دیپلوئید- هاپلوئید                                 ۲) دیپلوئید- (هاپلوئید- دیپلوئید)

۳) ( هاپلوئد- دیپلوئید) – (هاپلوئید- دیپلوئید)    ۴) (هاپلوئید-دیپلوئید) – دیپلوئید

*کدام پدیده ویژگی خاص تقسیم میوز است؟ (سراسری ۷۶ )

۱) دو مرتبه همانند سازی       ۲) جدایی کروموزوم های همو لوگ

 ۳) د و مرتبه تقسیم سانترومر ۴) جدایی کروماتید های خواهری

درباره‌ دکتر فرزانه

دکترای زیست شناسی

۲ نظر

  1. منون از مطالب خوبتون

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*