چهارشنبه , ۵ اردیبهشت ۱۳۹۷
جدید
خانه » کلاس زیست شناسی » کنکور » نکات شکلهای زیست شناسی و آزمایشگاه۱

نکات شکلهای زیست شناسی و آزمایشگاه۱

نکات شکلهای زیست شناسی و آزمایشگاه۱

شکل ۱- ۲ : باید دانست که تار مهره ای که در این شکل نشان داده شده شامل دو بخش است ۱ – رشته های بین مهره ای که خاصیت کش سانی ندارد ۲ – رشته های درون مهره ای که چسبناک و کش سان هستند .

 شکل ۴- ۲ : الف – اسکلت کربنی می تواند به سه شکل باشد ۱ – خطی ۲ – شاخه دار ۳- حلقوی

ب – فرمول عمومی هیدروکربن ها عبارتند ازH 2n +   ۲ C n کهn  نشان دهنده تعداد اتم های کربن است –         ج – نام ترکیبات از چپ به راست عبارتند از : اتان ( اسکلت کربنی خطی ) – پروپان ( خطی ) – بوتان ( خطی ) – ایزو بوتان (_ شاخه دار یا منشعب ).

 د- بوتان و ایزو بوتان نسبت به یکدیگر ایزو مرند ( دو یا چند ترکیب شیمیایی که فرمل بسته انها یکسان ولی فرمل باز انها متفاوت باشد را نسبت به یکدیگر ایزومر می گویند . باید توجه داشت که ویژگیهای شیمیایی و بیو شیمیایی ایزو مرها با یکدیگر متفاوت است .

 شکل ۱۴- ۲ : الف – پنتوز در ATP  از نوع ریبوز می باشد ب – باز آلی آدنین دو حلقه ای است ( یک حلقه پنج ضلعی و یکی شش ضلعی ) ج – ریبوز بخش مرکزی را تشکیل می دهد و دو بخش دیگر یعنی باز آلی و گروههای فسفات هر کدام جدا گانه به ریبوز متصل می شوند .

 شکل ۱۶- ۲ : در این شکل درصد مواد تشکیل دهنده بدن نشان داده شده است لطفا درصد ها را بخاطر داشته باشید .

 شکل های ۱۰- ۳ و ۱۱- ۳ : الف – اندامکهایی که در سلولهای جانوری وجود ندارند شامل : ۱- کلروپلاست و سایر پلاستها ۲- واکوئل مرکزی ۳ – دیواره سلولی . ب – اسکلت سلولی از ریز لوله ها و ریز رشته ها تشکیل شده است

ج – اندامک هایی که مخصوص سلول های جانوری بوده و اغلب سلو لهای گیاهی انها را ندارند عبارتند از :۱-  تاژک ۲ – سانتریول ۳ – لیزوزوم

 شکل ۱۲ – ۳ : هرچند ریز نگارا لکترونی نشان داده شده در این شکل مشخص نیست که چه بخشی از دیواره سلولی را نشان می دهد ولی با توجه به شبکه ای بودن رشته های سلولزی می توان این شکل را مربوط به دیواره اولیه دانست .

باید توجه داشت که رشته های سلولزی دیواره اولیه ٬ فاقد آرایش منظم بوده و به شکل نوعی شبکه ظاهر می شوند در حالیکه رشته های سلولزی هریک از لایه های دیواره دومین بطور منظم و مورب بوده و رشته های هر لایه نسبت به لایه بعدی تقریبا با زاویه ۱۲۰ درجه قرار می گیرند .

 شکل ۱۳ -۳ : الف – تمام غشاهای زیستی یک سطح خارجی و یک سطح داخلی دارند٬سطح داخلی رو به سیتو پلاسم بوده و سطح سیتو پلاسمی خوانده می شود و سطح خارجی رو به محیط اطراف سلول است .

ب – گلیکو پروتیینها و گلیکو لیپیدها اکثرا در سطح خارجی غشاء  پلاسمایی قرار دارند .

ج – دو دسته از لیپیدها در شکل نشان داده شده اند : ۱ – فسفو لیپید ها ۲ – استرو یید ها  ( کلسترول ) .

د – پروتیینها از لیپید ها بزرگتر بوده وبه ازاء هر مولکول پروتیین تقریبا ۵۰ مولکول لیپید وجود دارد .

 شکلهای۱۶- ۳ و ۱۷-۳: بین غشاء خاجی و داخلی هسته فضای بین غشایی وجود دارد. در حقیقت این فضا در امتداد فضای داخلی شبکه آندو پلاسمی است . غشاء خارجی و داخلی هسته در فواصلی معین بهم پیوسته و سوراخ ها یا منافذی را به نام منافذ هسته ای بوجود می آورند ٬ این منافذ محل تردد ماکرو مولکولها بین سیتو سل و هسته می باشند( ریبوزوم ها از طریق همین منافذ از هسته وارد سیتو سل می شوند)

  شکل ۱۸ – ۳ : ریبوزوم ها از طریق زیر واحد یا بخش بزرگ خود به به شبکه آندو پلاسمی متصل می شوند .

 شکل ۲۰ – ۳ : الف – هر جسم گلژی مجموعه ای از ۴ تا ۶ کیسه می باشد که با هم ارتباط فیزیکی ( جهت تبادل مواد ) ندارند و مواد از طریق جوانه زدن ( ایجاد وزیکول ) از یک کیسه به کیسه بعدی منتقل می شوند .

ب – هر جسم گلژی دارای یک سطح محدب و یک سطح مقعر است که سطح محدب یا سطح نزدیک به هسته جایگاه پذیرنده نام دارد یعنی وزیکول ها از این سطح وارد جسم گلژی می شوند . سطح مقعر یاسطح نزدیک به غشاء پلاسمایی جایگاه صادر کنند ه نامیده می شود .

ج – انتقال مواد بین سطوح مختلف دستگاه گلژی به صورت وزیکولی می باشد .

 شکل ۲۴ – ۳ : استروما همان بستره می باشد .

شکل ۲ – ۴ : مثال برای بافت پوششی مکعبی یک لایه ( لوله های نفرون ) و استوانه ای یک لایه ( سطح درونی روده ) در شکل آمده است و در متن کتاب نیامده است .اینها را نیز بخاطر بسپارید .

 شکل ۵ – ۴ : در این شکل با توجه به تعداد هسته ها چهار سلول نشان داده شده است که شامل یک نورون و سه سلول نورو گلیا ست – جنس غلاف اطراف آکسون لیپیدی ذکر شده است – بخش بریده شده در وسط آکسون نشان می دهد که طول آکسون می تواند بسیار بیشتر باشد و در این شکل فقط بخشی از آن نشان داده شده است – انتهای آکسون می تواند شاخه شاخه باشد .

 شکل ۶ – ۴ : الف – جوانه کناری : تشکیل هر برگ موجب می شود تعدادی سلول به صورت مریستمی در کنار آن پدید اید که به انها مریستم های کناری می گوییم . این مریستم ها خاستگاه تشکیل جوانه های کناری هستند و این جوانه ها خاستگاه محور های فرعی هستند .

ب – منشاء کلاهک از سلولهای بنیادی راس ریشه می باشد ٬ سلولهای کلاهک مرده اند و نقش محافظت از مریستم انتهای ریشه را به عهده دارند و مانع از تماس مستقیم مریستم ها با خاک می شوند .

ج – برش عرضی برگ شامل بخش های زیر است ۱ – روپوست بالایی و پایینی ۲ – میانبرگ که خود شامل دستجات آوندی ( رگبرگ ها ) و یک یا چند لایه سلولی کلرو پلاست دار است و در این شکل دو نوع لایه کلرو پلاست دار شامل میانبرگ نرده ای و میانبرگ حفره ای نشان داده شده است .

میانبرگ نرده ای نزدیک به روپوست بالایی بوده و فاقد فضای بین سلولی است در حالیکه میانبرگ اسفنجی نزدیک به روپوست پایینی و زیر نرده ای قرار دارد و دارای فضای بین سلولی زیادی است .

د – روزنه ها بیشتر در روپوست پایینی قرار دارند و دستجات آوند چوبی برگ بر روی دستجات آوند آبکشی قرار دارند .

 شکل ۷ – ۴ : الف – شکلهای الف و ب مربوط به یک گیاه علفی دو لپه ای است و همانطور که در شکل الف می بینیم در برش عرضی ریشه از خارج به داخل لایه های زیر دیده می شوند : ۱ – لایه روپوست یا لایه تار های کشنده ۲ – پوست ۳ – استوانه مرکزی

ب – داخلی ترین لایه پوست آندودرم نام دارد – دایره محیطیه یا پریسیکل یا لایه ریشه زا اولین لایه استوانه مرکزی است .

ج – مقایسه شکل الف با ب :۱ –  مرز بین پوست و استوانه مرکزی در ریشه کاملا مشخص است در حالیکه در ساقه اینطور نیست . ۲ – بیشتر حجم یا قطر ریشه را پوست تشکیل می دهد در صورتیکه در ساقه بیشتر حجم را استوانه مرکزی تشکیل می دهد . ۳ – در ریشه آوند ها به صورت یک در میان ( یک دسته اوند چوبی یک دسته اوند آبکش ) قرار دارند در حالیکه در ساقه دستجات آوندی بر هم نهاده هستند بطوریکه دستجات آوند آبکش رو به طرف خارج ( پوست ) و دستجات آوند چوبی رو به طرف مغز ( مرکز ) قرار دارند . ۴ – بخش زرد رنگ مابین دستجات آوندی در برش عرضی ساقه کامبیوم آوند ساز را نشان می دهد.

۹-۴ :دیواره نخستین در سلولهای پارانشیمی نازک بوده و دارای لان میباشد .در حالی که دیواره نخستین در سلولهای کلانشیمی ضخیم بوده و دارای لان می باشد .
در روی ساقه دو نوع جوانه دیده می شود : جوانه های جانبی و جوانه های انتهایی ، جوانه های جانبی در محل زاویه ای که دمبرگ با ساقه می سازد قرار دارند . این جوانه ها ممکن است خاستگاه محور های فرعی یا گل باشند .

۱۲-۴ : موقعی که سلولهای سازنده آوند چوبی زنده اند ، موادی از جنس چوب از سمت داخل بر روی دیواره آنها گذاشته می شود که به شکل های مختلف است که بر این اساس آوندهای چوبی را نام گذاری می کنند مثلاً در این شکل آوندهای چوبی مارپیچ و مشبک قابل مشاهده اند .

 ۱۳-۴ : صفحه غربالی : دیواره های عرضی بین سلولهای سازنده آوند آبکشی سوراخ سوراخ و شبیه غربال یا آبکش است و به آن صفحه غربالی یا صفحه آبکشی می گویند .

 ۱۴-۴ : در ازای بدن هیدر ممکن است به ۲۵ تا ۳۰ میلی متر هم برسد . دیواره بدن هیدر که کیسه گوارشی (حفره میانی ) را احاطه کرده شامل یک اپیدرم بیرونی (اکتودرم ) و یک لایه داخلی (آندودرم ) است که لایه میانی نیز در بین آن دو وجود دارد . لایه میانی در فاصله اپیدرم و آندودرم قرار دارد و به هر دو لایه متصل است . این لایه ژلاتینی است . سلولهای غده ای آندودرم آنزیم های خود را درون حفره ای گوارشی می ریزند و به این ترتیب عمل گوارش ( از نوع برون سلولی ) در درون این حفره آغاز می شود ، اما بسیاری از ذرات غذایی هم به طریق فاگوسیتوز توسط پاههای کاذب ایجاد شده به درون آنها می  روند  و عمل گوارش درون سلولی روی آنها صورت می گیرد .

– دانه های کوچک سبزرنگ آنزیم هایی هیدرولیز کننده (تجزیه کننده هستند که به صورت اگزوسیتوز از درون سلولها وارد کیسه گوارشی می شوند .

 ۳-۵ : الف) ترتیب اجزای تشکیل دهنده دستگاه گوارش (لوله گوارش ) در این سه جانور باید مطابق شکل به خاطر سپرده شود که  به ترتیب داریم :

کرم خاکی : دهان – حلق – مری – چینه دان – سنگدان – روده – مخرج

ملخ: دهان – مری – چینه دان – سنگدان – معده – روده – مخرج

گنجشک : دهان – مری – چینه دان – معده – سنگدان – روده – کلواک – ونت (vent ) می باشد .

ب) در رابطه با گنجشک باید توجه داشت که معده در پرندگان دو قسمتی است که به  بخش اول آن که بخش غده ای و ترشحی معده می باشد پروونتریکولوس  Proventricolus  می گویند و به بخش دوم سنگدان یا gizzard  می گویند .

غذا پس از چینه دان وارد اولین قسمت معده می شود در دیواره این قسمت از معده غدد ترشحی زیادی وجود داردکه شیره معده را می سازند . شیره معده با غذا ها آمیخته شده و هضم آنها را آغاز میکند . بعد از آن غذا وارد دومین بخش معده به نام سنگدان می شود . در داخل سنگدان اغلب دانه های ماسه وجود دارد که پرنده به هنگام دانه برچیدن آنها را بلعیده است . انقباض دیواره سنگدان به کمک این دانه ها سبب آسیاب شدن غذا ها می شود .

ج) کلواک : محفظه ای است در انتهای روده پرندگان ، خزندگان و دوزیستان که مدفوع ، ادرار و گامت ها وارد آن میشوند .

د) کیسه های معده در ملخ : انشعابات کیسه مانند ته بسته شبیه انگشتی های دستکش هستند که به درون معده باز می شوند و باعث افزایش سطح گوارشی ( سطح هضم و جذب ) می شوند .

ه) در سطح پشتی روده کرم خاکی یک برجستگی وجود دارد که این برجستگی سطح تماس روده را با غذا افزایش می دهند.

 ۵-۵ : الف) چین خوردگی ها ، پرزها و ریز پرزها باعث افزایش جذب در روده می شوند که پرز عبارت است از : برآمدگی های انگشت مانند کوچک در سطح داخلی روده که دارای یک لایه سلول می باشند که در واقع همان لایه پوششی جدار داخلی خود روده است .

ریز پرز : برجستگی های کوچکی که برروی سطح هر سلول پوششی تشکیل دهنده پرز وجود دارند و فقط با میکروسکوپ الکترونی دیده می شوند.

–  در واقع ریزپرزها برجستگی های غشاء پلاسمایی سلولهای تشکیل دهنده پرز هستند .

–    وجود ریزپرزها ، پرزها و چین خوردگی ها سبب شده است که سطح داخلی روده بیش از یک میلیون بار بزرگتر از لوله صافی با همان ابعاد باشد .

ب): خونی که از سیاهرگهای روده خارج می شود (خون دارای مواد جذب شده از روده ) بر خلاف سایر جاههای بدن به جای اینکه مستقیماً وارد قلب شود ابتدا وارد کبد میشود و پس از عبور از کبد وارد قلب می شود .

۶-۵: در این شکل فرمول دندانی انسان در دو نیم آرواره بالا و پایین نشان داده شده است همانطور که در شکل می بینیم هر نیم آرواره بترتیب دارای فرمول دندانی زیر است : ۱- دو دندان پیش ۲- یک دندان نیش ۳- دو دندان آسیای کوچک ۴-سه دندان آسیای بزرگ در نتیجه هر نیم آرواره دارای ۸ دندان می باشد و ما چون دو آرواره داریم هر آرواره را می توان به دو نیم آرواره تقسیم کرد پس هر فرد در واقع ۴ نیم آرواره دارد و در نتیجه ۳۲ دندان دارد

 ۷-۵ : در هنگام بلع ابتدا اپی گلوت به بالا خم می شود و سپس به پایین خم می شود و حنجره ابتدا به طرف بالا متمایل می شود و سپس به طرف پایین بر می گردد .

 ۸-۵ : الف) معده از نظر شکل ظاهری شامل سه بخش است ۱- طاق یا بخش نزدیک به کاردیا

۲- کف که بخش نزدیک به پیلور است و ۳- تنه که بخش مابین طاق و کف می باشد .

ب) غدد معده ای ممکن است به شکل لوله ای ساده یا لوله ای منشعب باشد . غده های معده از سه نوع سلول ترشحی ساخته شده اند – سلولهای موکوزی که موسین ترشح می کنند و در سراسر سطح داخلی معده وجود دارند .

– سلولهی اصلی (یاپپتیک ) که آنزیم ترشح می کنند .

– سلولهای حاشیه ای که اسید و فاکتوز داخلی معده را ترشح می کنند .

ج)- غده ها بر حسب نوع سلولهای ترشحی که دارند ممکن است فقط یک ماده ( مثل موکوز ) یا بیشتر ترشح کنند .

 ۹- ۵ : مجرای کبدی با مجرای صفراوی با هم یک مجرای مشترک می سازند که این مجرا در انتها با مجرای پانکراس یکی می شود و ترشحات خود را به درون دوازدهه می ریزند .

۱۰- ۵-: در این شکل ابتدا مسیر ورودی غذا با رنگ سبز (پیکانه های سبز رنگ ) شروع می شود و سپس این پیکانه های سبز به پیکانه های قرمز متصل می شوند و پیکانه های قرمز به آبی و پیکانه های آبی به پیکانه های سیاه ختم می شوند و پیکانه های سیاه هم وارد روده می شوند .

 (( پیکانه همان فلش خودمان است !!!))   ((واژه فرهنگستانی ))

 شکل ۱- ۶  :الف) در این شکل به نظر می رسد که به جای نای باید نایژه نوشته شود . ب) باید توجه داشت که کیسه های هوایی پرندگان بر خلاف کیسه های هوایی انسان نقشی در تبادل گازها ندارند بلکه عمل تبادل گازها  درون شش های پرنده انجام می شود و کیسه های هوایی که در اینجا نشان داده شده اند با انقباض عضلات بدن جمع و با انبساط آنها باز می شوند . این عمل تهویه کامل در ششها و در نتیجه جذب اکسیژن کافی را سبب میشود . کیسه های هوایی با وارد کردن هوای خنک به درون بدن با افزایش دمای درونی مقابله می کنند.چون پرندگان غدد عرق ندارند تخمین می زنند که سه چهارم هوایی که وارد کیسه ها میشود برای خنک کردن بدن است .

  شکل ۴- ۶  : محل ورود و خروج هوا هر دو از یک منفذ می باشد – در حشرات به خاطر اینکه دستگاه گردش خون باز دارند مویرگ وجود ندارد و دستگاه گردش مواد در نقل و انتقال گازهای تنفسی نقشی ندارند .

شکل ۶- ۶  : شکل سمت راست مسیر حرکت هوا از خارج به داخل که شامل : بینی – حلق- حنجره – نای – نایژه –   نایژک و کیسه های هوایی می باشد را نشان می دهد .

– شکل سمت چپ یک خوشه کیسه هوایی را که شامل حدود ۹ کیسه هوایی است نشان می دهد همانطور که می بینید یک نایژک انتهایی به یک خوشه کیسه هوایی ختم شده است (البته گاهی یک نایژک انتهایی می تواند به چند خوشه کیسه هوایی هم ختم شود ).

–  سرخرگ ششی خون تیره را وارد کیسه های هوایی می کند و تبادل هوا در اطراف کیسه هوایی بین مویرگها و کیسه های هوایی صورت می گیرد و در نهایت خون روشن بوسیله سیاهرگ ششی خارج می شود .

شکل ۷-۶ :وقایع دم عبارتند از : ۱- دنده ها به سمت بالا و بیرون حرکت می کنند ۲- جناغ به طرف جلو حرکت می کند ۳- دیافراگرام مسطح می شود .

وقایع بازدم : ۱- دنده ها به سمت پایین و داخل حرکت می کنند ۲- جناغ بطرف عقب برمی گردد ۳- دیافراگم گنبدی شکل می شود .

۸-۶: هر مولکول هموگلوبین از چهار  زنجیره پلی پپتیدی که دو به دو مثل هم هستند تشکیل شده است( بخش گلوبین ) و چهار  بخش آهن دار و غیر پروتئینی بخش هِم یا سبز رنگ را می سازند .هر بخش ” هم ” با یک مولکول اکسیژن ترکیب می شود .

 شکل ۱-۷ :در عروس دریایی به ترتیب : الف)۴ بازوی دهانی وجود دارد که در اطراف دهان قرار دارند و بعد از دهان یک کیسه گوارشی  چهار قسمتی وجود دارد که به هر کدام از آنها کیسه معدی می گویند (۴ کیسه معدی )

ب) تعداد بسیار زیادی لوله های منشعب شعاعی وجود دارد که به یک لوله حلقوی (دایره ای ) ختم می شوند .

ج) تعداد زیادی شاخک یا بازو هم در اطراف کانال حلقوی یا لوله دایره ای قرار دارند .

د) ساده ترین دستگاه گردش مواد در عروس دریایی وجود دارد .

 شکل ۲-۷ : الف) گردش خون بسته در کرم خاکی :۱- پنج جفت قلب لوله ای شکل دارد (هر چند در کتاب چهار جفت آن نشان داده شده است ) ۲- دارای سه نوع رگ می باشد (سرخرگ –مویرگ-سیاهرگ) ۳- خون موجود در سیاهرگها و قلب تیره می باشد  ۴- خونی که از قلب خارج می شود بعد از ورود به سرخرگ و تنفس پوستی تبدیل به خون روشن می شود ولی دیگر به قلب بر نمی گردد .

ب) گردش خون باز در خرچنگ دراز : ۱- دو نوع رگ وجود دارد (سرخرگ و سیاهرگ ) و مویرگ ندارند ۲- خون درون سیاهرگها تیره می باشد و درون سرخرگها روشن است .

  ۳-خونی که وارد قلب میشود روشن است یعنی خون تیره قبل از ورود به قلب وارد برانشی ها (نقش آبشش را بازی می کنند ) شده و تبدیل به خون روشن می شود . ۴-دریچه های قلبی دریچه های یک طرفه ای هستند که فقط اجازه ورود خون به قلب منفذ دار را می دهند و موقع انقباض قلب این دریچه ها بسته میشوند .

 شکل ۴-۷: ۱- ماهی های استخوانی معمولاً دارای ۴ کمان آبششی هستند هر چند در شکل دو کمان آبششی نشان داده شده است  ۲- سیاهرگ شکمی یا سیاهرگی که خون را وارد قلب (دهلیز) می کند دارای خون تیره است ۳- خون درون قلب تیره است ۴- سرخرگ شکمی یا سرخرگی که خون را از قلب (بطن ) خارج می کند دارای خون تیره است . ۵- سرخرگ پشتی دارای خون روشن است  ۶- دستگاه گردش خون همه مهره داران از جمله ماهی ها بسته است .

 شکل ۵-۷ : الف) مسیر گردش کوچک خون عبارتند از :بطن راست – سرخرگ ششی که دو شاخه می شود(یکی به شش راست و یکی به شش چپ ) – شش ها (تبادل گازها و تبدیل خون تیره به روشن ) سیاهرگ های ششی (۴ عدد ) که دارای خون روشن هستند – دهلیز چپ .

ب) مسیر گردش بزرگ خون : بطن چپ –آئورت –اندام ها و بافت های مختلف بدن (تبدیل خون روشن به خون تیره ) بزرگ سیاهرگ ها (دو عدد) زبرین و زیرین )دهلیز راست .

ج) سیاهرگ های ششی بر خلاف سایر سیاهرگها خون روشن دارند .

د)سرخرگ های ششی بر خلاف سایر سرخرگ ها دارای خون تیره هستند .

 شکل ۶-۷: الف) بزرگ سیاهرگ زیرین خون اندام های نواحی پایین قلب و بزرگ سیاهرگ زبرین خون اندام های بالای قلب را به دهلیز راست وارد می کند  ب) چهار سیاهرگ ششی وجود دارد که هر چهارتا وارد دهلیز چپ می شوند .

 شکل ۹-۷ :در این شکل دو نمودار نشان داده شده است که نمودار بالایی یک کاردیوگرام (تکان ماهیچه ای ) بطنی را نشان می دهد که در قلب جانوران صورت می گیرد و در انسان عملی نیست – محور عمودی در این نمودار مقدار انقباض را بر حسب سانتی متر نشان می دهد و محور افقی زمان را نشان می دهد .

–   همانطور که در شکل نشان داده شده است این نمودار دارای سه بخش است ۱- زمان نهفته (بخش مسطح ) ۲- زمان انقباض (بخش بالا رو)   ۳-زمان استراحت(بخش پایین رو)

–  ب)نمودار پایینی یک الکتروکاردیوگرام را نشان میدهد که محور عمودی مقدار پتانسیل ثبت شده بر حسب میلی ولت را نشان می دهد و محور افقی زمان را نشان می دهد .

–    ج)بیشترین پتانسیل ثبت شده مربوط به موج R   و کمترین پتانسیل مربوط به موج S   می باشد  .

شکل۱۲-۷: همانطور که در شکل نوشته شده است در همه مویرگ ها ی بدن به جز مویرگ های کلیه روزانه ۲۰ لیتر تراوش صورت می گیرد که ۱۷ لیتر آن دوباره جذب می شود و به خون بر می گردد و ۳ لیتر آن وارد سیستم لنفی می شود در حالیکه در مویرگ های کلیه میزان تراوش  حدود ۱۸۰ لیتر که حدود ۵/۱ لیتر آن بصورت ادرار دفع می شود .

 شکل۱۷-۷ : الف) لنفوسیتها تقریبا به اندازه گویچه قرمز هستند با هسته درشت مدور و تیره  که مقدار کمی سیتو پلاسم دارند.

 ب)مونوسیتها:اندازه این سلولها تقریبا دو برابر یک گلبول قرمز است معمولا هسته U شکل دارند.

 ج)نوتروفیل ها: هسته این سلولها سه تا پنج قطعه ای است.

 د)ائوزینوفیل ها: هسته دو قطعه ای و آشکار دارند.

 شکل ۱۸-۷ : در این شکل سه مرحله اصلی مکانیسم شیمیایی انعقاد خون نشان داده شده است مرحله اول : ایجاد زخم در دیواره رگ خونی باعث برخورد پلاکت ها به بافت پیوندی می شود که در نتیجه پلا کت ها و سلول های آسیب دیده ماده ای به نام ترومبوپلاستین ترشح می کنند که این ترمبو پلاستین به همره کلسیم و سایر فاکتور های انعقادی که در پلاسما موجودند باعث راه اندازی مرحله دوم می شوند

مرحله دوم : در حضور یون کلسیم و ترمبوپلاستین ، پروترومبین که یک پروتئین پلاسمایی و غیر فعال است به ترومبین که شکل فعال آن است تبدیل می شود .

مرحله سوم : در حضور ترومبین ، فیبرینوژن محلول در پلاسما به صورت رشته های فیبرین نامحلول در می آید و لخته تشکیل می شود در حقیقت لخته حاصله درزیر میکروسکوپ تعدادی رشته در هم را نشان می دهد که تولید یک شبکه تور مانند را کرده اند . سلولهای خونی به ویژه گلبولهای قرمز وپلاکت ها به منافذ این شبکه می چسپند و از خروج خون جلوگیری می کنند (درست مانندیک صافی که منافذان بوسیله اجسامی پر شده باشد).

 شکل ۲۱-۷: الف) درون پوست یا آندودرم از یک لایه سلول درست شده است که معمولاً سلولها به شکل مکعب مستطیل بوده ، هر یک از آنها دارای یک قاب چوب پنبه ای به نام نوار کاسپاری هستند .

ب) همانطور که در شکل دیده می شود نوار کاسپاری سطوح جانبی هر سلول آندودرمی را فرا می گیرد و در این سلول ها دو سطحی که یکی رو به پوست و دیگری رو به استوانه مرکزی قرار دارند ، سلولزی هستند و عبور مواد محلول از پوست به استوانه مرکزی از میان آنها انجام می شود .

ج) سوبرین ماده ای از گروه لیپید ها (موم ها ) می باشد .

 ۳۴-۷ : در این شکل همانطور که نشان داده شده است همواره در محل منبع و هم در محل مصرف و هم در فاصله بین این دو محل آب از آوند چوبی خارج شده و وارد اوند آبکشی می شود .

 ۱-۸: در این شکل سه نوع ماده دفعی نشان داده شده است و نوع ماده دفعی در برخی گروههای جانوری نشان داده شده است که به خاطر سپردن آنها الزامی است (توضیحات لازم در خود متن شکل آمده است )

 شکل ۲-۸ :الف) اجزاء تشکیل دهنده دستگاه دفع ادرار در انسان عبارت است از : ۱- دو کلیه  ۲- دو میزنای ۳- یک مثانه ۴- یک مجرای خروج ادرار یا میزراه

ب) بخش هایی از نفرون ها که در بخش قشری کلیه قرار دارند عبارتند از : ۱- کپسول بومن ۲- لوله خمیده نزدیک ۳- لوله خمیده دور

ج) بخش هایی از نفرون که در بخش مرکزی کلیه قرار دارند ۱- لوله هنله  ۲- لوله جمع کننده ادرار

د) بخش نزولی لوله U شکل هنله نازک می باشد ولی بخش صعودی آن از دو قسمت نازک صعودی و ضخیم صعودی تشکیل شده است .

 شکل ۵-۸: الف ) تراوش مواد فقط در درون کپسول بومن صورت می گیرد و شامل تراوش آب ، انواع نمک ها Nacl  و غیره ، یون بی کربنات ، اوره ، گلوکز ، آمینو اسید و برخی داروها می باشد . ب) باز جذب به روش انتقال فعال  ۱- در لوله خمیده نزدیک ( Nacl  و آمینو اسید ) ۲- بخش قطور بالا رو لوله هنله ( Nacl ) 3- لوله خمیده دور ( Nacl  ، Hco3 ) 4- لوله جمع کننده ادرار (Nacl) ج) باز جذب به روش انتقال غیر فعال :۱- لوله خمیده نزدیک (آب،  Hco3) 2- بخش نزولی نازک لوله هنله (  H2o) 3- بخش نازک صعودی لوله هنله ( Nacl ) 4- لوله جمع کننده ادرار ( اوره و آب )

د) ترشح: ۱- لوله خمیده نزدیک (H+ و بعضی سم ها ) ۲- لوله خمیده دور ( H+  برخی داروها و سم ها )

شکل ۱-۹ :الف) نوع مفصل بین بندهای سازنده پای مورچه از نوع مفصل گوی و کاسه ای است . ب) اسکلت خارجی حشرات که از جنس کیتین است را کوتیکول می گویند .

 شکل ۳-۹ : اجزاء سازنده حرکتی عقبی اسب عبارتند از : ۱- لگن ۲- ران ۳- ساق ۴- مچ ۵- کف پا ۶- انگشت سوم میانی که شامل سه بند می باشد که بند سوم رشد زیادی کرده و سم را می سازد و جاندار در واقع سم رو می باشد .

 ۴-۹ : انواع باله ها در ماهی ها :الف ) باله های زوج ( باله های سینه ای و شکمی ) ب) باله های فرد ( پشتی ، مخرجی یا لگنی و دمی )

 شکل ۵-۹ :بال یک پرنده شامل بخش های زیر است : ۱- بازو ۲- ساعد که شامل زند زیرین و زند زبرین است ۳- پنجه که شامل الف) بالک که در واقع انگشت اول است و ب) انگشت دوم ج) انگشت سوم

 شکل ۷-۹ :سار کومر : فاصله بین دو خط Z  را سارکومر می گویند .تارچه :از توالی طولی چندین سارکومر یک تارچه ساخته می شود . تار ماهیچه ای یا میون یا سلول ماهیچه ای : از مجموع چندین تارچه بوجود می آید . دسته تار : از تجمع چندین تار ماهیچه ای بوجود می آید . ماهیچه : از تجمع چندین دسته تار ماهیچه ای بوجود می آید .

 شکل ۸-۹ : الف )میو فیبر پل را می توان معادل تارچه در نظر گرفت .ب) هر میو فیبر پل از رشته های نازکتری به نام میکرو فیبر پل یا میو فیلا منت ساخته شده است که شامل رشته های نازک و ضخیم است . ج) جنس نوار روشن به طور کامل از رشته های نازک می باشد در حالیکه جنس نوار تیره هم شامل رشته های نازک وهم رشته های ضخیم است .

 شکل ۹-۹ : در اینجا برخی ماهیچه ها را که ازروی نام آنها نمی توان محل آنها را تشخیص داد می آوریم :۱- ذوزنقه ای : ماهیچه تخت سه گوش که پشت گردن و شانه را می پوشاند برای حرکات استخوان کتف حائز اهمیت است و نیز سر را از عقب به طرفین می کشاند ( بخشی در پشت بدن و بخشی در جلوی بدن ) ۳- سه سر پشت بازو : ساعد را باز می کند ۴- پشتی بزرگ : از مهره های کمر منشاء می گیرد و در حرکت شانه و دست به سمت عقب نقش دارد .

۵- ماهیچه های سرینی :شامل ماهیچه های سرینی بزرگ و متوسط و کوچک که عهده دار حرکت ران هستند .۶- دو سر پشت ران : زانو را تا کرده و ران را باز می کند و ساق را به بیرون می گرداند . ۷- ماهیچه توام : ماهیچه ای که قسمت اعظم نرمه ساق پا ( پشت ساق ) را تشکیل می دهد .

 ش ۱۰ – ۹ : الف ) در بافت استخوانی متراکم مجاری باریکی به نام مجاری هاورس به طور موازی با حفره مرکزی استخوان دیده می شود که اعصاب و رگ ها و کمی بافت پیوندی در آنها وجود دارد .

ب) در اطراف هر مجرای هاورس سلول ها و ماده استخوانی به صورت تیغه های متحدالمرکز قرار گرفته اند( مجموعه یک مجرای هاورس و تیغه های اطراف آن را یک سیستم هاورس می نامند ) .

ج) در بافت استخوانی اسفنجی ، نظمی که در سیستم های هاورس گفته شد وجود ندارد ، در این بافت تیغه های نامنظم استخوانی دیده می شود که در حفره های وسط آنها مغز استخوان و رگهای خونی قرار دارند. د) استخوان دراز ، یک تنه استوانه ای دیا فیز و دو سر برجسته اپی فیز دارد . ه) مغز استخوان ماده ای نرم قرمز یا زرد رنگی است که مجرای میانی ( حفره مرکزی ) استخوان یا حفره های بافت اسفنجی را پر می کند . می دانیم که مغز استخوان با داشتن سلولهای بنیادی منشاء تمام سلولهای خونی می باشد . و) در انسان از حدود پنج سالگی به بعد تولید گلبولهای قرمز در استخوانهای دراز کاهش می یابد و قسمتی از مغز قرمز آنها به مغز زرد که چربی زیاد دارد تبدیل شده ، گلبول سازی آن متوقف می شود . البته برخی اوقات و در صورت نیاز مغز زرد می تواند مبدل به مغز قرمز شود و گلبولهای خون را تولید کند .

 شکل ۱۱-۹ : اسکلت آدمی برای سهولت مطالعه به سه بخش ۱- سر ۲- تنه ۳- دست و پا تقسیم می شود که به ترتیب الف ) بخش سر شامل جمجمه و چهره است .ب) استخوانهای تنه شامل سه بخش است :ستون مهره ها ،دنده ها ،جناغ – به هر یک از قطعات ستون مهره ها یک مهره می گوییم .ج) استخوانهای دست و پا : دست و پا هر یک به وسیله چند استخوان به تنه متصل می شوند استخوانهای رابط دست را به تنه – شانه و استخوانهای رابط پا را به تنه ، نیم لگن می گویند د) شانه : شامل دو استخوان است : یکی ترقوه در جلو که از یک طرف به جناغ و از طرف دیگر به کتف مربوط است ، دیگری کتف در پشت شانه. کتف استخوان پهن و نازکی است که شکل مثلث دارد .سر استخوان بازو در گودی استخوان کتف فرو می رود و در آن می چرخد ( مفصل گوی و کاسه ای) ه –  لگن(نیم لگن ): سر برجسته استخوان ران در گودی استخوان نیم لگن فرو میرود و در آن می چرخد (مفصل گوی و کاسه ای ) و –  کشکک :استخوان کوچک و پهنی است که در مقابل شیار استخوان ران قرار دارد . ز) دست شامل استخوان های زیر است :۱- بازو ۲- ساعد که شامل دو استخوان زند زیرین و زند زبرین است . زند زیرین زائده ای به نام آرنج دارد که با استخوان بازو مفصل می شود ، ولی زند زبرین از پایین به مچ مفصل می شود .۳- مچ دست ۴-کف دست (۵ قطعه استخوان ) ۵- انگشتان

ح) پا شامل استخوانهای زیر است : ۱- ران ۲- ساق که شامل درشت نی و نازک نی است درشت نی از بالا با ران و از پایین با استخوانهای مچ پا مفصل می شود .قوزک داخلی پا سر درشت نی است . نازک نی از بالا به درشت نی تکیه می کند و از پایین قوزک خارجی پا را می سازد . ۳- مچ پا ۴- کف پا ۵- انگشتان پا

 شکل ۱۷-۹ :پیچش نوک برگ در گیاهان تیره پروانه واران دیده می شود .

 شکل ۱۸-۹ :گیاه دیونه یک گیاه گوشت خوار است .

درباره‌ دکتر فرزانه

دکترای زیست شناسی

یک نظر

  1. با تشکر فراوان از استاد فرزانه .

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*